ΚΟΙΝΩΝΙΑ
0

Γιατί εγκλωβίζονται οι πρόσφυγες στα νησιά

Γιατί εγκλωβίζονται οι πρόσφυγες στα νησιά

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΕΒΗ

Πολύ κουβέντα έχει γίνει το τελευταίο διάστημα, στη Χίο ιδιαίτερα, για την πρόβλεψη της συμφωνίας του Μαρτίου 2016 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας που αφορά την παραμονή, ουσιαστικά τον εγκλωβισμό, των προσφύγων που εισέρχονται από τα τουρκικά παράλια.

Η κυβέρνηση για να δικαιολογήσει την μη μετακίνησή τους προς την ηπειρωτική Ελλάδα, κάτι που προβάλλεται επιτακτικά ως αίτημα από τον δήμο και φορείς της Χίου, διαρκώς επικαλείται την αναφερθείσα συμφωνία. Υποστηρίζει δε ότι τυχόν μαζική – και χωρίς να έχουν διεκπεραιωθεί οι διαδικασίες εξέτασης και δη θετικά των αιτημάτων ασύλου – μετακίνηση προς την ηπειρωτική χώρα θα οδηγήσει σε κατάρρευση της συμφωνίας.

Με βάση, λοιπόν, αυτή την εξήγηση οι μετακινήσεις προς την ηπειρωτική χώρα γίνονται με πολύ αργούς ρυθμούς, ανάλογους της εξέτασης των αιτημάτων ασύλου και μάλιστα μόνον για όσους έχουν εφοδιασθεί με το ειδικό τρίπτυχο και είναι απολύτως βέβαιον ότι αυτοί δεν θα επιστρέψουν στην Τουρκία.

Ουδεμία αμφισβήτηση των όρων της συμφωνίας

Έχουν, όμως, έτσι τα πράγματα; Έχει βάση αυτός ο ισχυρισμός της κυβέρνησης ή πρόκειται για ένα τρικ, προκειμένου να παραμένουν στα νησιά και ειδικότερα αναφερόμεθα στη Χίο οι πρόσφυγες;

Να επισημάνουμε και να διευκρινίσουμε εξ αρχής ότι πλην του δήμου Χίου και ορισμένων φορέων του νησιού ουδεμία τέτοια αμφισβήτηση έχει εγερθεί από τα πολιτικά κόμματα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο υποστηρίζουν την συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας. Όμως, ούτε και από άλλους διεθνείς φορείς, αλλά ακόμα και από τα μέσα ενημέρωσης σε πανελλήνια κλίμακα έχει εγερθεί τέτοια αμφισβήτηση.

Αυτό σημαίνει – οκτώ μήνες μετά την εφαρμογή της συμφωνίας – κάτι. Ότι, δηλαδή, τα πράγματα μάλλον δεν είναι τόσο ασαφή, όσο επικαλούνται ή υποστηρίζουν όσοι θέλουν εδώ και τώρα και άνευ ετέρου την μετακίνηση των προσφύγων από τα νησιά στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Να διευκρινίσουμε και να τονίσουμε εξ αρχής ότι το παρόν ρεπορτάζ – ανάλυση θέτει ως βασική παραδοχή την ισχύ της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, ανεξαρτήτως αν τούτη είναι επιθυμητή, ηθική ή ο,τιδήποτε άλλο, που αποτελεί θέμα άλλης συζήτησης και ανάλυσης. Δηλαδή, η συμφωνία αυτή είναι η πραγματικότητα, είτε συμφωνούμε, είτε διαφωνούμε.

Τι προβλέπει η συμφωνία του Μαρτίου

Η συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας στο σημείο 1 των συνολικά εννέα σημείων της αναφέρει ρητά τα ακόλουθα (η υπογράμμιση δική μας):

Όλοι οι παράτυποι μετανάστες που διασχίζουν την Τουρκία και φθάνουν στα ελληνικά νησιά από τις 20 Μαρτίου 2016 και μετάθα επιστρέφονται στην Τουρκία. Αυτή η διαδικασία θα εφαρμοστεί με πλήρη σεβασμό των κανόνων της Ε.Ε. αλλά και των διεθνών κανόνων προκειμένου να αποφευχθεί κάθε είδους μαζικής απέλασης. Όλοι οι μετανάστες θα προστατευθούν βάσει των διεθνών στάνταρντ με σεβασμό στην αρχή της μη -επαναπροώθησης. Πρόκειται για ένα προσωρινό και έκτακτο μέτρο το οποίο είναι απαραίτητο για να διακοπεί η ανθρώπινη δυστυχία και να αποκατασταθεί η δημόσια τάξη. Οι μετανάστες που θα φθάνουν στα ελληνικά νησιά θα εγγράφονται αμέσως και θα καταθέτουν αίτηση για άσυλο η οποία θα εξετάζονται ατομικά από τις ελληνικές αρχές, με σεβασμό στο Διεθνές Καθεστώς Ασύλου και σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Όσοι μετανάστες δεν καταθέτουν αίτημα ασύλου ή αυτοί των οποίων οι αιτήσεις κρίθηκαν αβάσιμες ή μη δεκτές θα επιστρέφουν στην Τουρκία. Η Τουρκία και η Ελλάδα, βοηθούμενες από τις ευρωπαϊκές αρχές και τις αρμόδιες υπηρεσίες, θα λάβουν τα απαραίτητα μέτρα και θα προχωρήσουν στις απαραίτητες διμερείς συμφωνίες. Σε αυτές περιλαμβάνεται η παρουσία Τούρκων αξιωματούχων στα ελληνικά νησιά και Ελλήνων αξιωματούχων στην Τουρκία από τις 20 Μαρτίου 2016 και μετά, προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία και των κέντρων υποδοχής και η συνεργασία. Το κόστος της επιστροφής των παράτυπων μεταναστών θα καλυφθεί από την Ε.Ε.

simfonia

Στο παραπάνω κείμενο (το μεταφρασμένο στα ελληνικά κείμενο της συμφωνίας όλη εδώ σε αρχείο pdf είναι από το ρεπορτάζ του CNN.GR) γίνεται συνεχής αναφορά στα ελληνικά νησιά και πουθενά δεν αναφέρεται η ηπειρωτική χώρα. Δηλαδή, ως χωρική εφαρμογή της συμφωνίας ορίζονται τα ελληνικά νησιά, στα οποία φτάνουν οι πρόσφυγες και μετανάστες.

Επισημαίνεται ειδικότερα η πρόβλεψη για την παρουσία Τούρκων αξιωματούχων στα ελληνικά νησιά (όχι οπουδήποτε στην Ελλάδα, ενώ των Ελλήνων απλά αναφέρεται η Τουρκία κι όχι π.χ. τα παράλια). Η παρουσία αυτή αποτελεί μέρος της διαδικασίας υλοποίησης της συμφωνίας. Οι Τούρκοι αξιωματούχοι είχαν φτάσει στη Χίο (στην ΒΙΑΛ) και αποχώρησαν μετά το φερόμενο ως πραξικόπημα στην Τουρκία, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν επανέλθει.

Από την ερμηνεία των ανωτέρω προβλέψεων της συμφωνίας προκύπτει ότι αναφέρονται, προφανώς για κάποιους λόγους, μόνον τα ελληνικά νησιά. Ούτε καν η Βόρεια Ελλάδα, για όσους πιθανόν εισέρχονται από τον Έβρο ή άλλο σημείο των χερσαίων συνόρων Ελλάδας – Τουρκίας.

Αν, λοιπόν, μπορούσαν να μετακινηθούν οι πρόσφυγες στην ηπειρωτική Ελλάδα γιατί να υπάρχει αναφορά μόνον στα ελληνικά νησιά και να μην αναφέρεται γενικά η ελληνική επικράτεια;

Οι διευκρινίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Πέραν, ωστόσο, του αυθεντικού κειμένου της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας της 18.3.2016 (εδώ το κείμενο στα αγγλικά σε αρχείο pdf) την επομένη, δηλαδή στις 19 Μαρτίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ένα ενημερωτικό δελτίο (εδώ σε αρχείο pdf), στο οποίο με την μορφή ερωτήσεων – απαντήσεων διευκρινίζει την συμφωνία, δίνοντας κατευθύνσεις στις αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή της.

Ερώτηση: Πού θα φιλοξενούνται οι μετανάστες, ενώ περιμένουν να επιστρέψουν;

Απάντηση: Οι παράτυποι μετανάστες μπορούν να διαμένουν σε κλειστά κέντρα υποδοχής στα ελληνικά νησιά, υπόκεινται στη νομοθεσία της Ε.Ε. – ιδίως με την οδηγία της Ε.Ε. για την επιστροφή. Οι αιτούντες άσυλο θα φιλοξενηθούν σε ανοιχτά κέντρα υποδοχής στα ελληνικά νησιά.

memo1

Πέραν του ανωτέρω η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε και νεώτερο ενημερωτικό δελτίο στις 15 Ιουνίου 2016 (εδώ σε αρχείο pdf) πάλι με την μορφή ερωτήσεων – απαντήσεων για την εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, όπου στην ίδια ερώτηση για το πού θα φιλοξενούνται οι μετανάστες η απάντηση εκτός των άλλων αναφέρει και πάλι ότι «οι μετανάστες θα φιλοξενούνται είτε σε ανοικτές είτε σε κλειστές εγκαταστάσεις υποδοχής στα ελληνικά νησιά».

memmo2

Από όλα, λοιπόν, τα μέχρι στιγμής δημοσιευμένα και γνωστά έγγραφα προκύπτει ότι όρος της συμφωνίας είναι η παραμονή των προσφύγων και μεταναστών στα ελληνικά νησιά.

Γιατί στα ελληνικά νησιά κι όχι στην ηπειρωτική Ελλάδα

Αν κάποιος επιχειρήσει να ερμηνεύσει γιατί η συμφωνία, δηλαδή με ποιο σκεπτικό ή σκοπιμότητα ορίζει ότι οι πρόσφυγες και μετανάστες έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες παροχής του ασύλου ή απόρριψής του και άρα επιστροφής τους στην Τουρκία πρέπει να παραμένουν στα ελληνικά νησιά δεν μπορεί παρά να διατυπώσει δύο εκδοχές:

Η πρώτη είναι ότι η παραμονή στα νησιά καθιστά δυσχερέστερη τυχόν διαφυγή τους προς τις χώρες της Ε.Ε. που είναι ο επιθυμητός προορισμός τους, κάτι που προφανώς όχι μόνον δεν επιθυμεί η Ε.Ε. να συμβεί κατά τον τρόπου που εγίνετο πριν τις 20 Μαρτίου 2016, αλλά θέλει να ληφθούν και όλα τα μέτρα για την αποτροπή του. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι για τον λόγο αυτόν έκλεισαν πριν την υπογραφή της συμφωνίας τα σύνορα.

Στα νησιά ελέγχονται λιμάνι και αεροδρόμιο και κατά κάποιο τρόπο η διαφυγή είναι δύσκολη έως αδύνατη, τουλάχιστον μαζικά. Δηλαδή, οι πρόσφυγες κει μετανάστες είναι ουσιαστικά εγκλωβισμένοι. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο στην ηπειρωτική χώρα, όπου τα κυκλώματα των διακινητών πάντα βρίσκουν τρόπους διακίνησης και προώθησης των προσφύγων και μεταναστών προς τις χώρες της Ε.Ε. ακόμα και με κλειστά τα σύνορα.

Η δεύτερη, αφορά την αποθάρρυνση και αποτροπή νέων αφίξεων, αφού εκείνοι που θα θελήσουν να έρθουν στην Ελλάδα γνωρίζουν εξ αρχής ότι θα παραμείνουν ενδεχομένως επί μακρόν στα ελληνικά νησιά, ακόμα και αν εν δυνάμει δικαιούνται ασύλου, δηλαδή έχουν όπως λέγεται προσφυγικό προφίλ.

Πόσο υπαρκτός είναι ο κίνδυνος να καταρρεύσει η συμφωνία;

Ο ισχυρισμός της κυβέρνησης ότι απομάκρυνση των προσφύγων από τα νησιά συνεπάγεται και άμεση κατάρρευση της συμφωνίας δεν ευσταθεί, τουλάχιστον ως προς το άμεση.

Όμως εν δυνάμει τούτο είναι δυνατόν να γίνει αν και εφόσον το εκμεταλλευθεί ως άλλοθι ή αφορμή η Τουρκία. Μπορεί, δηλαδή, να θεωρήσει και να υποστηρίξει ότι παραβιάζεται βασικός όρος της συμφωνίας και να την καταγγείλει, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Κλείνοντας θα αναφέρουμε ότι είναι άλλη υπόθεση, θέμα μιας άλλης ανάλυσης και ενός άλλου ρεπορτάζ, αν η κυβέρνηση (η παρούσα, η προηγούμενη, η επόμενη ή η όποια) θα μπορούσε να αποτρέψει μια τέτοια συμφωνία, αφού η παρούσα – σε ό,τι αφορά τον όρο που αναλύεται ανωτέρω – είναι εξαιρετικά επιβαρυντική για τα νησιά. Όπως, επίσης, αν προχωρά με ικανοποιητικούς ρυθμούς, που δεν προχωρά φυσικά, η εξέταση των αιτημάτων παροχής ασύλου, που θα οδηγούσε σε αποσυμφόρηση του νησιού με ταχύτερους ρυθμούς.

Μοιραστείτε το:
  • rss